Thursday, March 16, 2017

IJUE HISTORIA YA MJI WA TUKUYU

IJUE HISTORIA YA MJI WA TUKUYU - MKOANI MBEYA

Historia ya mji wa Tukuyu inaanzia enzi za Utawala wa Ujerumani nchini Tanganyika, mji mkuu wa utawala wa Ujerumani nchini Tanganyika ulikuwa ni Bagamoyo katika mkoa wa Pwani.

Ujerumani ili kujilinda na hatari ya kuvamiwa na Uingereza ambayo ilikuwa ikitawala Nyasaland, 'Malawi ya sasa' utawala wa Ujerumani uliamua kujiimalisha kando kando ya ziwa Nyasa katika eneo lililoitwa Langburg " Mwaya ya sasa"
Lungburg maana yake ni Boma lefu au Ngome.

Mji wa Langburg ulikuwa ni eneo lote la Matema na Ipinda, boma la mji wa Mwaya au Langburg kwa sasa halipo tena kwani limeshazama ndani ya ziwa Nyasa.

Baada ya Wajerumani kuamua kuuhama mji wa Mwaya au Langburg, ndipo walikuja kujenga Boma katika eneo la Tukuyu na ndio ukawa mwanzo wa mji wa Tukuyu ambao Wajerumani waliuita Neu Langburg, wakiwa na maana ya Langburg mpya.

Baada ya Wajerumani kujenga boma katika mji wa Tukuyu au Neu Langburg, pia walijenga kambi ya kijeshi katika kijiji cha Masoko kando kando ya ziwa Kisiba, Masoko ukiwa njiani kueleka Mbambo, Bwibuka, Bujesi mpaka Lwangwa.

KIINI CHA ENEO LA BAGAMOYO MJINI TUKUYU:
Wakati Wajerumani wanakuja Tukuyu walikuja na askari pamoja na wapagazi kutoka Bagamoyo Pwani, ambao walikuwa ni masalia ya vizazi vya utumwa, makabila yaliyokuja na Wajerumani yalikuwa ni Wayao, Wamanyema, Wanyamwezi, Wamakonde, Wangoni, Wangindo n.k

Wengi ya wapagazi hao walikuwa ni Waislam kutokana na asili ya walikotoka yaani Bagamoyo ya Pwani ya bahari ya Hindi, Hivyo Wajerumani waliamua kuwapa watu waliokuja nao eneo la kuishi mwanzo mwa mji wa Tukuyu, nao wakaamua kuliita eneo hilo Bagamoyo, ili kuenzi walikotoka.

Wapagazi wote waliokuja hawakuja na wake zao na walipata tabu sana kupata wake wa kuoa kutoka kabila la Wanyakyusa, kwani walitofautiana sana katika mila na desturi zao.

Baadae wapagazi hao walipata wasaidizi kutoka katika kabila la Wakinga kutoka Lupila, mkinga wa kwanza kuja kuishi Bagamoyo alikuwa ni Sadiki Mkakile, na alikubali kusilimu na kuwa Muislam.

Sadiki Mkakile ndiye anasadikiwa kuwa aliyerudi tena Ukinga na kuwachukua wakinga wengine na kuja nao Tukuyu Bagamoyo kwa sharti la kusilimu na kuwa Waislam, aliwaleta huku akijifanya ni ndugu zake.

Mzee Mohamed Mpangule Kyando ndio Mkinga pekee ambaye alikuja Bagamoyo akiwa ni muislamu tayari, kwa kuwa yeye hakuja akitokea ukinga bali alitokea Tanga na kuja Bagamoyo moja kwa moja,
Inasemekana baada ya wapagazi na wakinga walipokaa pamoja na kuelewana vizuri, wapagazi waliwashawishi wakinga kurudi ukinga kwenda kuwatafutia wanawake wa kuoa

Wapagazi hao walipoona umri wao umekuwa mkubwa waliamua kuwarithisha mali zao Wakinga na ndipo sehemu kubwa ya Bagamoyo ya Tukuyu kuwa na Wakinga ambao ni Waislamu.

HISTORIA YA ELIMU KWENYE MJI WA TUKUYU:
Wakati wa ukoloni wa Mwingereza na mwanzoni mwa uhuru wa Tanganyika, sera ya elimu ilikuwa ni darasa la kwanza mpaka darasa la nne na baadae mwanafunzi akifaulu anaendelea darasa la tano mpaka la nane.

Kabla ya mwaka 1964 mji wa Tukuyu ulikuwa na shule za darasa la kwanza mpaka la nne zifuatazo.
1. Tukuyu boys, sasa inaitwa Tukuyu day Sekondari
2. Tukuyu girls, sasa inaitwa Bulyaga Shule ya Msingi
3. Tukuyu mixed, sasa inaitwa Tukuyu Polisi Shule ya Msingi
4. TAPA, sasa inaitwa Madaraka Shule ya Msingi.
5. Katumba one
6. Katumba two
7. Aghakhan, sasa inaitwa Bagamoyo Shule ya Msingi
8. Kyimbila

Shule hizi zote zilikuwa zinategemea wanafunzi wao wanaofaulu kuendelea darasa la tano kwenda katika shule zifuatazo.
1. Ndembela boys
2. Mpuguso boys
3. Lutengano girls

Hizo ndizo shule pekee zilizokuwa zinategemewa kuchukua wanafunzi wanaofaulu, si kwa shule za Tukuyu tu, bali kwa Rungwe nzima. Hali hiyo iliwalazimu viongozi wa wilaya kuumiza vichwa na kutafuta jinsi ya kupata shule nyingine ya darasa la tano mpaka nane.

Ndipo mwaka 1964 ilipoamuliwa kuwa Eneo na majengo yaliyokuwa yakitumiwa kuwaandaa watu kwenda kufanya kazi za migodini katika nchi za Afrika kusini, Zambia na Zimbabwe. Lichukuliwe na kugeuzwa shule, na shule hiyo ikaitwa Tukuyu Model, sasa inaitwa Magereza Shule ya Msingi.

Mwalimu Mkuu wa wa kwanza wa shule ya Tukuyu Model alikuwa Marehemu Mwalimu George Mwakyembe, baba yake Mhe. Harrison George Mwakyembe Mbunge wa Kyela.

Pia kwa wakati mmoja huo huo Mwalimu George Mwakyembe alikuwa Mkuu wa Shule zifuatazo Tukuyu boys, Tukuyu Mixed na Tukuyu Model. Miongoni mwa wanafunzi
wa kwanza wa shule ya Tukuyu Model ilipoanzishwa mwaka 1964 walikuwa Joseph Kasyupa na Habibu Saidi Mohamed. Mwalimu wa darasa wa kwanza shuleni hapo alikuwa Mwalimu Ulindula Mwamakombe.

KIINI CHA SHULE YA MSINGI MAGEREZA;
Muingereza wakati akitawala Tanganyika pia alikuwa akitawala Afrika Kusini, Zambia, Malawi na Zimbabwe kwa nchi za kusini mwa Afrika, katika nchi za Zambia, Zimbabwe na Afrika Kusini kulikuwa na migodi ya madini mbali mbali, hivyo ilimuhitaji Muingereza kuhitaji watu wa kwenda kufanya kazi migodini.

Baada ya kuumiza kichwa Muingereza akagundua kuwa Wanyakyusa hawakuwa waoga kufanya kazi za migodini na walizipenda kazi hizo, ndipo alipoamua kuanzisha kambi ya kukusanya na kufundisha watu wa kwenda kufanya kazi migodini.

Kambi hiyo ilianzishwa eneo la jirani na Gereza la Tukuyu, na ilikuwa na majengo yafuatayo:

1. Ofisi za kambi, sasa hivi ni Ofisi ya kazi ya wilaya ya Rungwe.

2. Nyumba za wafanyakazi, kwa sasa wanakaa wafanyakazi wa ofisi ya kazi

3. Mabweni na bwalo la chakula, kwa sasa ni madarasa manne ya Shule ya Msingi Magereza yanayotazamana na Gereza la Tukuyu
4. Nyumba ya Meneja, kwa sasa ni nyumba aliyopewa Amon Nsekela.

(Andiko hili limeandaliwa kwa msaada wa simulizi za watu wa zamanizamani na pia taarifa mbalimbali zilizomo kwenye mitandao)

Ndaga_fijo.....Bhanyakyusa!!!

SAFARI YA BAISKELI KUTOKA MBEYA KWENDA KYELA KM 120. Uyole cultural tourism enterprises kwa kushirikiana na Chama cha baiskeli mkoa wa Mbeya na shirika la Elimisha tunawatangazia safari ya baiskeli kutoka mbeya kuelekea Kyela yenye km 120 siku ya 18/03/2017 na 19/03/2017. Lengo la safari hii ni kuutangaza mchezo wa baiskeli na kutangaza utalii katika mkoa wa Mbeya. Katika safari yetu yapo mambo mbalimbali tutajifunza kama mji wa zamani wa Tukuyu, majengo ya kihistoria, maji moto kyela, daraja la kamba,msitu wa katago, maisha na shughuri za watu wa Tukuyu na Kyela na mengine mengi Tutakuwa na team ya watu kumi na moja (11) waendesha baiskeli na gari ya escort mpaka kyela na kisha kufanya camping, na Nyama choma (BBQ). Kama wewe ni mwendesha baiskeli na ungependa kushiriki nafasi bado zipo na ni bure kabisa njoo na baiskeli yako tu, lakini kama wewe si mwendesha baiskeli na ungependa kushiriki kwa lengo la kutalii basi utachangia 20,000/= ikihusisaha usafiri na Malazi. Shukrani za dhati kwa Hollywood restaurant iliyopo kyela ktk jengo la KBC kwa kutuunga mkono, tunakaribisha wadau wengine ili tuweze kuungana pamoja, Kwa mawasiliano zaidi piga simu no 0783545464 au 0766422703

Monday, March 6, 2017

MSIBA. CHIFU JACK MWAKIBWILI AFARIKI DUNIA KATIKA HOSP YA RUFAA MBEYA

Mwezi mmoja uliopita KingoTanzania tumefanya mahojiano maalum na Chifu Jack Mwakibwili nyumbani kwake ambapo tumepata nafasi ya kujua Historia ya Rungwe katika nafasi za uongozi Uchumi, Utarii, pamoja na Mira na desturi za wanyakyusa

Lakin kwa kifupi Chifu mwakibwili baada ya uongozi wa kichifu kusitishwa na serikali yabawamu ya kwanza, Chifu Mwakibwili alikuwa mwenyekiti wa Halmashauri ya Rungwe, na katika uongozi wake ndiye aliyejenga jengo kubwa la mawe zuri na kuzinduliwa na Rais ambalo linatumika hadi Leo kama ofisi ya Halmashauri ya Rungwe.

Baada ya hapo akawa mbunge wa jimbo la Rungwe kwa miaka mitano, akiwa mbunge wa Rungwe alifanikiwa kusimamia ujenzi wa kituo cha afya kandete mwakaleli na masukulu na kuzinduliwa na waziri mkuu Marehem Sokoine.

Baada ya kuwatumikia wana Rungwe akapata nafasi ya kuwa  mbunge wa mkoa wa mbeya kwa miaka kumi alipostafu ndipo akachaguliwa kuwa mwenyekiti wa Bodi ya Kyerucu na mafanikio ya majengo na Mali za Kyerucu zilizopo kama majengo zilizopo kyela na Rungwe basi ni wakati wa uongozi wa Chifu Mwakibwili.

Lakin Chifu mwakibwili ndiye chifu pekee aliyebaki hai kipindi hiki kati ya machifu kumi na mbili waliokuwepo wakati huo wa utawara wa kichifu

Wilaya ya Rungwe na mkoa wa mbeya na Taifa la Tanzania tuna kila sababu ya kujivunia Uwepo wa Chifu Mwakibwili kwan ni kati ya viongozi waadirifu, wanyenyekevu, wenye upendo na uchu wa maendeleowaliopata kuiletea sifa wilaya ya Rungwe na Taifa

Ni msiba mkubwa tuungane kumsindikiza Mzee wetu Chifu Mwakibwili. Bwana alitoa na Bwana ametwaa jina la Bwana na lihimidiwe.

Amen

Saturday, July 2, 2016

Hatimaye watanzania wa Kibundugulu wilayani Rungwe mkoani mbeya wapata daraja

Wananchi wa kibundugulu wamekuwa na kilio cha muda mlefu cha kukosa daraja, Serikali kupitia kilio cha mbunge wa Rungwe Saul Amon kusikika hatimaye daraja lakamilika tayari kwa wananchi wapatao mia mbili na hamsini kutanza kuvuka ili kujipatia huduma za kijamii upande wa pili kama shule na matibabu

Awali wananchi wa kibundugulu walikuwa wakivuka kwa kuogelea hari iliyopelekea kipindi cha mvua kukosa mahitaji muhimu ya kibinadam.

Habari kamili itawajia..
Ally kingo